İlaç Sözlüğü: Arayan Kişi İlacın Ne İlacı Olduğunu Bilsin
Kairos'un İlaç Sözlüğü ne gösterir, bilgi nereden gelir, eczacı neyi onaylar ve hastaya giden mesaja hangi bilgi girer? Kaynak sırası ve sınırlarıyla.
Hastayı arayan kişi çoğu zaman eczacı değildir. Listede uzun bir ürün adı görür; bunun bir tansiyon ilacı mı, şeker ilacı mı olduğunu, raporu hangi branşın yazabileceğini bilmez. Kairos’un İlaç Sözlüğü bu boşluğu kapatır: listenizdeki her ilaç için kısa bir kart tutar ve kartı aramanın yapıldığı her yere taşır.
Kartta Ne Var
| Alan | Ne söyler |
|---|---|
| Ne ilacı (tür) | “Tansiyon”, “Şeker”, “Kolesterol” gibi bir kategori |
| Hastalık | İlacın hangi dertte kullanıldığı, hastanın anlayacağı dille; en çok üç kısa ad |
| Etken madde · ATC | İlacın etken maddesi ve ATC sınıf kodu |
| Kronik mi, mevsimlik mi | Sürekli kullanılan ilaç mı |
| Kesinti riski | İlaç kesilirse durumun ne kadar acil olduğu |
| Rapor branşı · poliklinik | Raporu hangi branşın yazabileceği, hastanın hangi polikliniğe gideceği |
Kart; hasta ayrıntısında, Arama modunda, görev kartında (en riskli iki tür), arama listesinin “İlaç türü” süzgecinde, stok ürün kartında ve yazdırılan arama listesinin “Ne ilacı” kolonunda görünür. İlacın kendi sayfasında ayrıca SGK eşdeğer grubu, ilaç rapor kontrolü açıksa SGK ödeme kuralı ve bu eczanede o ilacı kullanan hasta sayısı yer alır.
Bilgi Nereden Gelir
Her alanın yanında kaynağı yazar. Bir alan birden çok yerden gelebiliyorsa öncelik şöyledir:
- Eczaneniz: sizin düzeltmeniz her şeyin önüne geçer.
- Kural: tür, kesinti riski, kronik olup olmadığı ve rapor branşı ATC sınıfından kuralla belirlenir. Kural, yapay zekânın önerisini ezer.
- Yapay zekâ önerisi: kuralın bilmediği alanları (ör. hastalık adı) yapay zekâ önerir.
Yapay zekânın seçtiği tür kuralla çelişirse satır “çelişkili” olarak işaretlenir ve eczacının önüne gelir. ATC sınıfı kural tablosunda yoksa kural uygulanmaz. Bu durumda aciliyet puanına katkı “sıfır” değil, “ölçülemedi” sayılır.
Sözlük kendiliğinden dolar. Kaynakları yüklediğiniz hasta listesindeki ilaç adları, stok raporundaki ürünler, Medula’dan okunan reçeteler ve SGK’nın eşdeğer listesidir (EK-4/A). Yapay zekâya yalnız ilaç bilgisi gönderilir: ilaç adı ve barkod; bir ilaç yeniden sorulurken TİTCK’nin resmî etken maddesi de. Hasta adı, telefon ya da tarih gitmez.
Onay: Eczacının İşi
Yapay zekâ önerisi uygulamada kesikli çerçeveyle ve “doğrulanmadı” notuyla görünür. Eczane yöneticisi her satırı onaylar, düzeltir ya da reddeder. Reddedilen bilgi hiçbir yerde görünmez, ama satır listede kalır ki gerekirse geri alınabilsin.
Bekleyen satırlar çoksa toplu onay var. Toplu onayın asıl ölçüsü yapay zekânın kendinden emin olması değil, kuralın teyididir: ATC kuralı uygulanmış ve türle çelişmemiş, kesinti riski “kritik” olmayan satırlar. Kuralın bakmadığı alanlar için ayrıca yapay zekânın belirli bir güven eşiğini geçmesi istenir. Sessiz bir otomatik onay yoktur. Onay penceresi neyi damgalayacağını gösterir ve kuralın bakmadığı hastalık metninin de onaylanacağını söyler. Onay satır satır geri alınabilir.
Hastaya Giden Mesaja Ne Girer
Bu ayrımı bilmek önemli:
- WhatsApp şablonundaki
{poliklinik}yalnız eczacının onayladığı satırdan gelir. {hastalik}onaylanmamış satırdan da yazılabilir; reddedilen satır hariç. Bu bilinçli bir karardır: mesaj gönderilmeden önce eczanedeki kişinin önünde açılır, gönderen o metni görür.- Hastalık yalnız şablonda
{hastalik}geçiyorsa yazılır. Kısa şablon (varsayılan) onu içermez; “Hastalıklı” ve “Ayrıntılı” şablonlar içerir. - Yazdırılan arama listesi eczanenin iç belgesidir: onaylı bilgi düz, onaysız bilgi yıldızla
(
*) ve dipnotla basılır. Fiyat, kamu tutarı ve reçete kolonları kâğıda çıkmaz.
Ortak Katalog, Eczaneye Özel Onay
Sözlüğün bilgi katmanı bütün Kairos eczanelerinde ortaktır: “Bu ilaç bir şeker ilacıdır” kişisel veri değildir. Bir eczanenin listesinden öğrenilen bilgi diğerine de yarar. Onay, düzeltme ve ret ise yalnız sizin hesabınızda kalır, başka eczaneyi bağlamaz. Bir ilacın sözlükte hangi eczanenin listesinden geldiği başka eczanelere gösterilmez. “Kaç eczane kullanıyor” ya da “kaç eczane onayladı” sayısı da yoktur.
Uygulamadaki İlaçlar sayfasında iki görünüm vardır. “Tümü” ortak kataloğu, “Listemdekiler” yalnız sizin hasta, stok ve Medula listelerinizdeki ilaçları gösterir. Onay durumu yalnız ikincisinde görünür.
Sınırlar
- İlaç Sözlüğü tıbbi tavsiye değildir. Aramayı yapan kişinin hastaya doğru şeyi söyleyebilmesi için operasyonel bir yardımdır.
- Onay eczane başınadır. Birçok eczacının aynı satırı onaylaması onu herkes için “doğrulanmış” yapmaz.
- SGK eşdeğer grubu bulunamazsa sayfa “eşdeğeri yok” demez, “bilinmiyor” der. SUT kuralı okunmamışsa “kural yok” değil, “henüz okunmadı” yazar.
- Dış başvuru olarak yalnız doğrulanmış adreslere bağlanılır: ATC koduna göre WHO ATC/DDD dizini ve TİTCK’nin KÜB/KT portalı.
Sözlüğün ekranlarını İlaç Sözlüğü sayfasında, aramanın geri kalanını Hasta takibi sayfasında bulabilirsiniz. WhatsApp şablonu ve kanal izni için WhatsApp hatırlatma rehberine bakın.