Hangi Ürünü Depoya İade Etmeli, Ne Zaman?
Kairos'un iade önerisi neye bakar, hangi ürünleri hiç önermez? Fatura kesim gününe göre iade ve alım zamanlaması nakdi nasıl değiştirir?
Depoya iadede iki soru var: hangi ürün ve ne zaman. Kairos’un stok modülü birincisini Plan ekranındaki iade adaylarıyla, ikincisini fatura penceresiyle cevaplar. İkisi de yüklediğiniz “Ürün Bazında Toplamlar” raporundan hesaplanır (stok raporu nasıl yüklenir).
İade Adayları Nereden Çıkar
Alımda listeye kalemi siz eklersiniz. İadede adaylar veriden türer, siz listeyi elersiniz. İki grup var:
| Grup | Kural | Önerilen adet |
|---|---|---|
| Şimdi sor | Bu dönem girdi, hiç satmadı, tamamı elde | Eldeki stoğun tamamı |
| Fazlalık | Eldeki stok hedef aydan fazlasına yetiyor | Hedefin üstündeki kısım |
Hedef ay ayarlardadır (İade sonrası hedef stok (ay), varsayılan 6). Fazlalık iadesinden sonra elde o kadar aylık ihtiyaç kalır.
Adaya “Ekle” dediğinizde kalem depoya sorulacaklar listesine girer, havuzda “Listede” olarak kalır. İadeyi yaptığınızda “bu grubu iade ettim” ile kalemler Depoda grubuna iner. Depo sonucu yeni rapora yansıyınca kalem kapanır; yansımazsa ✓ ile siz kapatırsınız.
Neden “İade Et” Değil, “Depoya Soracaklarım”
Stok raporunda miat yok. Depo iadesinin asıl belirleyicisi miat, ambalaj ve kampanya koşullarıdır; Kairos bunları göremez. Bu yüzden ekran açıkça yazar: “Bu bir teklif, karar değil.” Liste, depoya sormanız gereken kalemlerin listesidir. Depo kabul etmeyen kalem faturadan da düşmez.
Listeye Hiç Girmeyenler
Bazı ürünler hesap ne derse desin aday olmaz:
- Bekleyen hastası olan ilaç. Önümüzdeki 30 günde o ilacı bitecek bir hasta varsa ürün listeye girmez. Ayrıntı: Bekleyen hasta ve sipariş.
- Kesinti riski kritik ilaç. İlaç Sözlüğü’nde kesinti riski “kritik” olan ilaç (ör. insülin, kan sulandırıcı sınıfları) iade önerisine girmez. Bilgi kuraldan, yapay zekâdan ya da sizin düzeltmenizden gelebilir; reddettiğiniz satır fren sayılmaz. Sözlük yüklenene kadar iade adayları gösterilmez.
- Mevsimli ürün. Arşivde en az 12 ay varsa ürün başına mevsim endeksi çıkar; herhangi bir ayı belirgin yüksek olan ürün iade önerisine girmez. Eylül raporunda güneş kremi “satmıyor” görünür; bu bulgu değil, takvimin sonucudur. 12 aydan kısa arşivde bu fren çalışmaz.
- Sarf malzemeleri. Poşet, etiket, gazlı bez, stant gibi kalemler iade edilmez, işletme gideridir. Hangi kelimelerin sarf sayılacağı Ayarlar › Stok › Eşikler ve sipariş’te listelenir ve düzenlenebilir.
- İade grubu dışındaki ürünler. İade önerisi varsayılan olarak yalnız raporun “İlaç” grubunda çalışır; itriyat ve ilaç dışı ürünler çoğu zaman depoya iade edilemez. Grupları aynı ayar ekranında değiştirebilirsiniz. Raporda grup kolonu yoksa süzgeç uygulanmaz.
- Stoğu sıfır ya da eksi görünen ürün. Eksi stok kaydın bozuk olduğunu gösterir; önce sayım.
En az bir ürün elendiyse Plan ekranı “Listeye alınmayanlar” notunda kaç ürünün hangi nedenle düştüğünü yazar.
Stok Özeti’ndeki “İade penceresi açık” sinyali de aynı frenleri uygular; Plan’daki “Şimdi sor” grubuyla aynı ölçüte bakar (bu dönem girdi, hiç satmadı, tamamı elde).
Ne Zaman: Fatura Penceresi
Depo alımı vadelidir. Ay boyunca alınanlar kesim gününde faturalanır, ödemesi kesim ayından birkaç ay sonra, ayın belirli bir gününde yapılır. Kairos bunu üç ayarla hesaplar (Ayarlar › Stok › Depo ve fatura):
| Ayar | Varsayılan |
|---|---|
| Fatura kesim günü | Ay sonu (tek kesim); deponuz iki kez kesiyorsa “Ayın 15’i ve ay sonu” |
| Ödeme kaç ay sonra | 3 |
| Ödeme günü (ayın kaçı) | 20 |
Buradan iki kural çıkar:
- Kesimden önce yapılan iade o faturadan düşer. Yani ödeme gününde daha az ödersiniz. Kesim günü dahildir.
- Kesimden sonraya kalan iade bir sonraki faturaya kayar. Parası bir dönem daha geç döner.
Fatura penceresi ekranı kesime kaç gün kaldığını, kesim tarihini ve o kesime giren tutarın hangi gün ödeneceğini yazar. Kesime 7 gün kala Plan’daki iade adaylarında “kesime yetişir” rozeti çıkar. Daha erken çıksaydı her satırda durur, bir şey ayırmazdı.
Faturanın tabanı yüklü raporun dönemindeki alım tutarıdır. İçe aktarmada dönem girilmediyse taban “bilinmiyor” yazar ve ekran yalnız işaretlediklerinizin etkisini gösterir; ödenecek tutar uydurulmaz. Fatura penceresi para bilgisi içerdiği için yalnız tutarları görme yetkisi olan kullanıcıya açıktır.
“Hasta İsterse Yok” Riski
Erken iade edilen bir ürünü kesimden önce bir hasta isteyebilir. Kairos bu riski paraya çevirir: ürünün aylık talebinden kesime kadar istenme olasılığını bulur, birim kârla çarpar. Sonuç beklenen kayıptır.
- Beklenen kayıp eşiğin altındaysa kalem önerilir. Eşik Kabul edilen beklenen kayıp (₺) ayarıdır, varsayılan ₺25.
- Eşiğin üstündeyse satır “önerilmez” der.
- Fazlalık iadesinde elde hedef ay kadar stok kaldığı için risk küçüktür.
- Talep ölçülemiyorsa risk sıfır sayılmaz; kalem önerilmez.
- Bekleyen hastası olan ilaç olasılıktan bağımsız olarak hiç önerilmez.
Satırlar en düşük riskliden sıralanır ve nedenini yazar: “Talebi yok — risksiz”, “Elde kalan kesime kadar yetiyor — risksiz” ya da yetmeme riski yüzdesi ve beklenen kayıp.
Alımı Ötelemek
Aynı kaldıraç alımda ters çalışır: kesimden sonra verilen sipariş bir sonraki ödemeye gider. Kairos, eldeki stoğu kesime kadar yeten ve sonrasında da bir sipariş periyodu kadar payı kalan alımları ötelenebilir olarak gösterir. “Bugün” ve “Bu hafta” gruplarındaki alımlar bu hesaba hiç girmez: eşiğin altındaki bir ilacı nakit için bekletmek bir hastayı geri çevirmek demektir.
Ekran bunu da yazar: bu hesap kârı artırmaz, nakit zamanlamasını düzeltir. İade edilen mal zaten satılmayacaktı; ötelenen sipariş aynı parayı bir ay sonra öder.
Bu Hesabın Bilmedikleri
- Miat ve depo iade koşulları. Raporda yok; liste bir tekliftir.
- İskonto kademesi. Çok iade edip alt kademeye düşmek, kazanılan vadeden pahalıya gelebilir. Kademeyi ayarlara yazarsanız aylık alım altına indiğinde uyarı çıkar; yazmazsanız hesap bunu bilmez. Depo sözleşmesini Kairos göremez.
- Mal fazlası. Bedelsiz adetler alış tutarına yansımadığı için iade değeri ile fatura etkisi ayrışabilir.
- Dönem ile fatura ayı. Raporun dönemi fatura ayıyla örtüşmüyorsa tahmin de o kadar kayar.
Kairos Ne Yapmaz
İade de sipariş de vermez. İade depoyla, sipariş eczane yazılımınızda yapılır. Kairos hangi kalemi, hangi günden önce soracağınızı listeler. Stok modülünün diğer listeleri için: Rafta yok ama satıyor ve diğer sinyaller · Stok.