Kaçan Satışı Bulmak: Rafta Yok ama Satıyor ve Diğer Sinyaller

Eczanede para iki uçta kaybolur: çok satan ürünün rafta olmaması ve kıpırdamayan stokta bekleyen sermaye. İkisi de tek bir stok fotoğrafında görünür. Kairos “Ürün Bazında Toplamlar” raporundan (nasıl yüklenir) altı sinyal listesi çıkarır.

Bir Sinyal Nasıl Okunur

Her sinyal bir süzgeç, bir sıralama ve tek bir aksiyondur.

• Stok Özet’inde her sinyal bir karttır: kaç ürün olduğunu ve parasal karşılığını yazar.
• Karta dokununca Ürünler listesi o süzgeçle açılır.
• Kolonlar listeye göre değişir. “Rafta yok”ta stok değeri zaten sıfırdır; yerine aylık talep ve önerilen alım durur.
• Toplu işlem de listeye göre değişir: rafta yok listesinin cevabı sipariş, iade penceresinin cevabı depoya sormaktır. Yanlış olan aksiyon bir dokunuş uzağa konmaz.

Altı Liste

Eşikler varsayılandır ve Ayarlar › Stok › Eşikler ve sipariş’te değişir.

Liste	Ne zaman girer	Sıralama	Aksiyon
Rafta Yok, Satıyor	Stok sıfır ya da altında, dönemde en az 10 kutu satmış	Ciro	Alıma ekle
Yakında Bitecek	Stok var ama en çok 7 güne yetiyor	En az gün kalan önce	Alıma ekle
İade Penceresi Açık	Bu dönem girdi, hiç satmadı, tamamı elde	Stok değeri	İade adayı
Kayıt Tutmuyor	Alış − satış hesabı eldeki stoğu vermiyor	Açık kutu × birim maliyet	Sayıma ekle
Yavaş Dönen Sermaye	Bağlı paranın getirdiği kâr çok az (GMROI ≤ 0,5)	Bağlı sermaye	İade adayı
Aşırı Sipariş Edilmiş	En az 5 kutu alınmış, satılanın en az 3 katı	Alış maliyeti	Nedeni gösterir

Tutarları görme yetkisi olmayan kullanıcıda para sunucuda sıfırlanır. Bu yüzden onun listeleri adede göre sıralanır; Yavaş Dönen Sermaye kartı ona hiç gösterilmez, çünkü baştan sona paradır.

Rafta Yok, Satıyor

Stoğu bitmiş ama dönemde düzenli satmış ürünler: her gün kaçan ciro. Eşik “Rafta yok” için en az satış (adet) ayarıdır. Düşürürseniz nadir satanlar da girer; yükseltirseniz yalnız düzenli satanlar kalır.

İki koruma vardır:

• Siparişle gelen pahalı kalemler girmez. Satış fiyatı ₺1.000 ve üstündeki ürünler çoğu zaman rafta tutulmaz, hasta gelince getirilir. Alarm verilseydi listenin bir kısmı yanlış alarm olurdu.
• Eksi stok “bitti” demek değildir. Alışı girilmemiş demektir. Bu satırlar “kayıt şüpheli” rozetiyle işaretlenir, öneri hesaplanmaz; aksiyon alım değil sayımdır.

Yakında Bitecek

Rafta yok’un önleyici ikizi: stok var ama birkaç güne yetiyor. Eşik “Yakında bitecek” eşiği (gün). Ayar ekranının notuyla: 3 gün günlük sipariş rutinine sığar, 15 gün listeyi okunmaz uzunluğa çıkarır. Bu liste raporun dönemini ister; dönem girilmediyse boş kalır. Hasta tarafında da işe yarar: bu listedeki ilacın çipi “tükeniyor” der (Bekleyen hasta ve sipariş).

İade Penceresi Açık

Bu dönem girmiş, hiç satmamış ve girdiği gibi duran ürünler. Tanım gereği eski bir birikim değil, dönemin siparişidir; kart bunu “hâlâ depoya iade edilebilir” diye özetler. Sarf malzemeleri (poşet, etiket, gazlı bez…) ve iade grubu dışındaki ürünler bu listeye girmez; iade grubu varsayılan olarak “İlaç”. Ayrıntı: Hangi ürünü depoya iade etmeli, ne zaman?

Kayıt Tutmuyor

Alınan, satılan ve geri gelen adetler eldeki stoğu vermiyorsa aradaki fark bir sızıntıdır. Kök nedeni eczacı bilir: depo iadesi, miat, kayıtsız çıkış, barkod karışması. Bilmediği, hangi kalemi soracağıdır. Liste en büyük açığı en üste koyar; aksiyon rafta saymaktır.

Yavaş Dönen Sermaye

GMROI, bağlı her 1 TL’nin dönemde kaç TL kâr getirdiğidir. ABC ciroyu sıralar, GMROI sermaye başına kârı. Eczanede kıt kaynak çoğu zaman raf değil nakittir; bu liste parası rafta bekleyen ürünleri gösterir.

Aşırı Sipariş Edilmiş

Satılanın kat kat üstünde alınmış ürünler. Aşırı stok bir sonuçtur; bu liste nedenini gösterir. “En az alış” eşiği gürültüyü süzer: 3 alıp 1 satmak da 3 kattır ama bir kararı değiştirmez.

Aylar Biriktikçe: Gidişat Listeleri

Bu altı liste tek raporla çalışır. Arşivde aylar biriktikçe dört liste daha açılır. Her biri kaç ay istediğini kendisi söyler; arşiv yetmiyorsa boş liste değil, kaç ay daha gerektiği yazar.

Liste	Gereken ay
Talebi Yükselen	3
Talebi Düşen	3
Tekrarlayan Stoksuzluk	6
Sezonu Yaklaşan	12

Mevsim bilgisi 24 aydan önce bir katsayı değil, işarettir: her ayın tek gözlemi vardır.

Ölçülemeyen Değer Sıfır Değildir

Kairos ölçemediği bir değeri sıfır diye göstermez; boş bırakır ve nedenini yazar.

• Raporun dönemi girilmediyse aya çevrilen hiçbir sayı üretilmez; Yakında Bitecek boş kalır. Yanlış sayı göstermektense hiç göstermemek doğrudur.
• Önerilen adet hesaplanamıyorsa satır “Dönemde N kutu sattı” der; adedi siz yazarsınız.
• Birim maliyeti hesaplanamayan ürünün stok değeri yazılmaz; toplamın eksik olduğu ekranda yazar.
• Stokla eşleşmeyen ilaç için “rafta yok” denmez, “bilmiyoruz” denir.
• Eksi stok bitmiş stok sayılmaz; kaydı bozuk sayılır.

Bu Raporun Söyleyemedikleri

Çıkmaz	Neden
Stok yaşı (“kaç gündür elimde”)	Raporda tarih kolonu yok
Miat	Raporda yok; iade önerisi bu yüzden “depoya soracaklarım” der
Kaçan talep	Rafta yokken kaç hastanın geri çevrildiği kayıtlı değil; satış yalnız karşılanan talebi gösterir
Ay içi dağılım	Arşiv aylıktır; günlük talep aylığın 30’da biri sayılır
Fiyat ve promosyon etkisi	Fiyat değişimi tarihli değil
Tedarik süresi değişkenliği	Ölçülmüyor; ayardaki sabit gün kullanılır
Kârın güvenilirliği	Alış kaydı olmayan üründe rapordaki kâr bir ölçüm değil, eczane yazılımının varsayımı olabilir

Bu yüzden “Rafta Yok, Satıyor” kartındaki tutar kaçan satışın kendisi değildir; ürünün dönemde yaptığı satıştır. Rafta olmadığı için hiç satılamayan talebi rapor göremez.

Kairos Ne Yapmaz

Sipariş vermez, iade etmez, veriyi sessizce düzeltmez. Sinyal bir öneridir; Plan’a yalnız sizin eklediğiniz kalem girer ve sipariş eczane yazılımınızda verilir. Stok modülünün tamamı: Stok.